Siyasi İslahatlar – 1

Əvvəli

Azad seçkilər və insan hüquqlarının qorunması demokratiyanın inkişaf şərtidir

Son illərin hadisələri sübut edir ki, deklorasiya, şüarlar və mücərrəd çıxışlarla nə xalqın azadlığını təmin etmək, nə də dövlət müstəqilliyinə həqiqi məzmun vermək olar. Güclü, müstəqil, hüquqi, dünyəvi və firavan yaşayışı təmin etmiş dövlət qurmaq üçün tarixin bizə verdiyi bu imkana nadir şans kimi baxır, bu imkanı reallaşdırmaq məqsədiylə fundamental və hərtərəfli quruculuq işlərinin, özü də qısa müddətdə, aparılmasını zəruri sayırdım.

Respublika parlamentinin rəhbəri kimi fəaliyyətə başlayanda, şəxsi karyeramda çoxlarının həsəd apardığı bu uğurun eyforik xoş duyğularından daha çox, ictimai məzmuna malik nikbinlik və məsuliyyət hiss edirdim. Xalqımız, onun müstəqil dövlətçiliyi üçün hələ 80-ci illərin əvvəllərindən ürəyimdə başladığım amalların həyata keçirilməsindən ötrü şəxsən özüm əvvəlki dövrlərlə müqayisədə geniş meydan tapmışdım. Bununla belə, yeniliyin köhnəlik tərəfindən süngü ilə qarşılaşdığı barədə tarixin saysız nümunələri ilə tanış idim və buna görə özümün də daxil olduğum “yenilik carçıları”nın hakimiyyətə getdikcə daha möhkəm yapışan klançı-mafiya qruplarının ciddi müqavimətinə rast gələcəklərini aydın görürdüm. Genişmiqyaslı yeniliklərin həyata keçirilməsi üçün yeni təfəkkürlü kadrlar komandasına ehtiyac hiss olunduğu bir vaxtda, keçmiş kommunist partiyasının, sovet elminin rüşvət və korrupsiyaya qurşanmış mənfəətpərəst hissəsini hakimiyyətə cəmləşdirmək prosesi başlamışdı. Sözsüz ki, qisasçılıq hissi ilə hakimiyyətə gəlmiş, xalqın inanıb verdiyi hakimiyyətə son fürsət kimi baxan bir komandaya demokratik və rifah dövləti qurmaq üçün tarixin bəxş etdiyi şansın nə qədər qiymətli olduğunu aşılamaq çox çətin idi. Hətta bu adamlarla qeyri-rəsmi görüşlərdə, ünsiyyətlərdə hiss edirdim ki, dövlət, vətən, xalq, torpaq anlayışına konkret məzmunu olmayan mücərrəd şeylər kimi baxır və daxillərində ironik bir mövqe tuturdular.

Sözsüz ki, belə bir mühitdə işləməyin xüsusi çətinlikləri var idi və geniş ictimaiyyətin görüb hiss etdiyi hadisələrlə yanaşı, proseslərin kifayət qədər pərdəarxası maraqlı məqamları da meydana çıxırdı. Həm də bu cür məqamlar cəmiyyətin demokratikləşməsi uğrunda H.Əliyev komandasının daxilində apardığım mübarizənin bütün istiqamətlərində təzahür edirdi. Dövlət mülkiyyətinin özəlləşdirilməsi, insan hüquq və azadlıqlarına əməl olunması, bazar iqtisadiyyatı qanunlarının tətbiq edilməsi, rüşvətxorluq və korrupsiyaya qarşı iqtisadi və inzibati tədbirlərin həyata keçirilməsi və s. istiqamətlər bu cəhətdən diqqəti cəlb edir. Mübarizəmizin əsas təmayülü cəmiyyət həyatının həqiqətdə demokratikləşdirilməsi olsa da, üzvü olduğum hakim komandanın ciddi şəkildə islah olunması, “xalq mənafeyi” deyilən güclü bir enerji ilə yüklənməsinə nail olmaq heç də ondan geri qalan məsələ deyildi.

Mübarizəmin geniş oxucu kütləsi və demokratik dairələr üçün maraqlı olacağını düşündüyüm pərdəarxası məqamları çoxdur. Bunlardan biri parlament və seçki islahatlarının həyata keçirilməsinə, insan hüquqlarının real məzmun kəsb etməsinə nail olmaq idi. Başa düşürdüm ki, azad insan və onun azad iradəsinin sərbəst ifadə olunduğu ictimai mühitə nail ola bilməsək, böyük demokratik dövlətçilik amallarını həyata keçirə bilməyəcəyik. Buna xalq üçün edəcəyimiz hər şeyin istinad nöqtəsi olaraq baxırdım. Bu yolda şəraitin verdiyi imkanlar daxilində etdiklərimi və xalqa məlum olan fəaliyyətimi vətən qarşısında borc sayıram. Fəaliyyətimin geniş ictimaiyyətə məlum olmayan hissəsini isə sadəcə tarix xatirinə deyil, ona görə açmağı lazım bilirəm ki, mən onlara keçmişdə qalmış arzular kimi yox, hakimiyyətə gələndən sonra həyata keçirəcəyim proqram və yaşayan amallar olaraq baxıram.

Dövlət quruculuğunun vaxtı çatmış məsələlərini səbr və təmkinlə, hay-küysüz, bütün reallıqları nəzərə almaqla həll etmək qarşımızda duran əsas vəzifə idi və təəssüf ki, illər keçsə də, qarşımızda duran bu vəzifə hələ də öz həllini gözləyir.

Dövlət quruculuğunun vacib vəzifələrinin həlli baxımından 1995-ci il dövlətimizin tarixində həlledici proseslərin başlanğıc mərhələsi sayılır. Həmin ildə müstəqil Azərbaycanın ilk parlamentinə seçkilər keçirilməli və sovet dövründən qalmış konstitusiya dəyişdirilməli idi. Yeni dövlət quruluşunun strukturunu özündə ehtiva edən konstitusiya və proseslərə qanunvericilik bazası yaratmalı olan parlament olmadan, 1995-ci ili həqiqətdə böyük dönüşün başlanğıcına çevirmək mümkün deyildi. Bunlar o dövrdən keçən illərin sonradan yaratdığı təsəvvürlər yox, zamanında çatmaq istədiyim niyyətlər idi. Parlament seçkilərinin həqiqətdə demokratik keçirilməsinə, Milli Məclisin intellektual quruma çevrilməsinə nail olmaq əsas məqsədim idi. Təbii ki, belə bir parlamenti müxalifətsiz təsəvvür etmək qeyri-mümkün idi və mübarizənin əsas istiqamətlərindən biri H.Əliyevin müxalifətsiz parlament yaratmaq niyyətinin qarşısını almaq idi. Buna görə də bütün gücümü ona yönəldirdim ki, müxalifət parlamentdə ciddi bir qüvvə ilə təmsil olunsun. 1995-ci ilin 5 aprelində ABŞ Milli Demokratiya İnstitutunun direktoru N.Ledskini qəbul edərkən, bildirdim ki, “çalışaram, müxalifət parlament yerlərinin 30-35 faizinə sahib ola bilsin”.

Seçkilərin demokratik keçirilməsi ölkənin beynəlxalq təşkilatlara üzv qəbul olunması prosesini də xeyli sürətləndirə bilərdi. O zaman ölkədə mövcud fövqəlaqdə vəziyyət rejiminin demokratik seçkilərə mane olacağını bilirdim. Buna görə də görüşdüyüm beynəlxalq dairələrdən Bakıda fövqəladə vəziyyətin ləğvi istiqamətində iş görməyi xahiş edirdim. Bu cəhətdən ABŞ səfiri R.Kozlariçlə 3 may 1995-ci il tarixdəki söhbətimizi bir neçə nümunədən biri kimi xatırlaya bilərəm. Səfir mənimlə şərik oldu ki, fövqəladə vəziyyət demokratik seçkilərə ciddi mane olacaq. Hər növdən olan seçkilərin demokratik keçirilməsinin demokratiya və beynəlxalq imic üçün xüsusi əhəmiyyətini nəzərə alaraq, Azərbaycanda 1996-cı ildə həm də bələdiyyə seçkilərinin keçiriləcəyini bildirdim. Bilirdim ki, H.Əliyev bu seçkiləri qeyri-müəyyən müddətədək gecikdirmək istəyir (Bələdiyyə seçkilərinin yalnız çox sonralar – 1999-cu ilin dekabrında keçirilməsi bunu sübut etdi).

Ardı Var

“Diktatorla Üz-Üzə” Kitabından (2001)

 

Rasul Guliyev - Rəsul Quliyev haqqında

Rasul Guliyev is the former Speaker of the Parliament of Azerbaijan (1993-1996) and is currently leader of the Open Society Party, one of Azerbaijan’s opposition parties. He is a passionate proponent of democracy. He actively participates in efforts to secure democracy and human rights in Azerbaijan, an oil-rich nation by the Caspian Sea and a former Soviet Republic. He writes and speaks out forcefully against the dangers of resurgent dictatorships in the former Soviet Republics. Mr. Guliyev resigned from his post as Speaker in 1996 to protest the human rights violations, censorship policies, widespread bribery and corruption, and anti-democratic policies of the Heidar Aliyev regime. Since that time he and his relatives and colleagues have been continually harassed by the government, now headed by Heidar Aliyev’s son, Ilham. Mr. Guliyev and his family live in political exile in the United States. During the past several years Mr. Guliyev has devoted his efforts to writing political and historical books that reveal the realities of life in Azerbaijan today. His books have enjoyed widespread interest in the Azeri diaspora forced to leave their homeland because of political persecution. Millions now live across Europe, in Russia, and the U.S. Recently, when excerpts from his latest book were published in an opposition newspaper in Azerbaijan and the book began selling within Azerbaijan, the government intervened to halt its distribution. Mr. Guliyev has presented briefings to US policy makers in numerous forums, including those sponsored by the National Democratic Institute (NDI), the International Republican Institute (IRI), the Congressional Human Rights Caucus, the Carnegie Endowment for International Peace, and the Kennan Institute of the Woodrow Wilson International Center. He has testified before the US Congress’ Helsinki Commission (Commission on Security and Cooperation in Europe) on the issue of Elections, Democratization, and Human Rights in Azerbaijan. Government Service and Political Involvement Following a career in the oil industry (in 1992 Mr. Guliyev was named Vice President of SOCAR, the State Oil Company of Azerbaijan Republic), and with the advent of Azerbaijan’s independence from the Soviet Union, Mr. Guliyev became involved in the political process in Azerbaijan. He served as Speaker of the Parliament during the early years of independence but became increasingly disenchanted after former KGB General Heidar Aliyev seized power. Since the late 1990’s he has been a leading opposition figure and party leader. In 2005 he was his party’s candidate for the parliamentary elections, but was prevented from returning from exile to Azerbaijan to participate in the election process. In dramatic events, the government closed and sealed off the airport to prevent his plane from landing and arrested many of his supporters. Despite this, he garnered the majority of votes in his precinct – yet the authorities would not validate his victory in this election that international observers decried as marred with irregularities and falsifications. Two years later Mr. Guliyev co-founded the Open Society Party and was elected party leader. Since the 2008 presidential elections, the entrenchment of Ilham Aliyev’s power, and the growing reliance on Azerbaijan by the US, repression in Azerbaijan has increased. Journalists and American-educated Azeri bloggers have been arrested for talking and writing against Ilham Aliyev and his family. The office and home of a leading human rights activist was recently bulldozed by the government. This climate creates dilemmas for the U.S. government which looks to Azerbaijan for energy resources for the West and for cooperation with regional security needs. The next Azerbaijan presidential election will be held in 2013. Ilham Aliyev will be the leading candidate. The opposition in Azerbaijan has been crushed. And under Aliyev’s leadership and direction, the country’s Constitution has been amended to remove term limits and set the stage for Aliyev’s being “president for life.” It is in this context that Rasul Guliyev is renewing his efforts to remind and inform U.S. policy makers of the on-going repression and corruption that plagues Azerbaijan, and encouraging U.S. policy makers to speak out about these realities. Personal Rasul Guliyev is married to Elmira Guliyeva, formerly an oil engineer. He is the father of three and has six grandchildren.

Geri izləmələr/Geri bildirişlər

  1. Siyasi İslahatlar – 2 | RƏSUL QULİYEV - RASUL GULIYEV - Yanvar 30, 2013

    […] Əvvəli […]

Cavab qoy

Sistemə daxil olmaq üçün məlumatlarınızı daxil edin və ya ikonlardan birinə tıklayın:

WordPress.com Loqosu

WordPress.com hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Twitter rəsmi

Twitter hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Facebook fotosu

Facebook hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Google+ foto

Google+ hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

%s qoşulma

%d bloqqer bunu bəyənir: